ยา GLP-1 และอนาคตของโภชนาการ

ส่วนที่ 1

ยา GLP-1 คืออะไร?

GLP-1 คือฮอร์โมนชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในร่างกาย ซึ่งจะถูกหลั่งจากลำไส้เพื่อตอบสนองต่ออาหารที่รับประทานเข้ามา ยา GLP-1 ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อนลอกเลียนแบบการทำงานของฮอร์โมน GLP-1 ที่ร่างกายผลิตเอง

ยากลุ่ม GLP-1 จริง ๆ แล้วถูกสร้างขึ้นมาสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 แต่ปัจจุบันยาในกลุ่มนี้หลายชนิด เช่น Semaglutide Liraglutide และ Tirzepatide ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายเพื่อช่วยในการควบคุมน้ำหนัก

ยา GLP-1 ออกฤทธิ์ผ่านหลายกลไก เช่น การชะลอการย่อยของอาหารออกจากกระเพาะ (ความเร็วที่อาหารเคลื่อนออกจากกระเพาะ) การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และการออกฤทธิ์ต่อสมองส่วนที่ทำหน้าที่ควบคุมความอยากอาหาร การทำงานของกลไกเหล่านี้ช่วยเพิ่มความอิ่มหลังรับประทานอาหาร ลดความอยากอาหาร และลดปริมาณแคลอรี่ที่บริโภค ซึ่งเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้น้ำหนักลดลง (1, 2)

ยา GLP-1 ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อที่จะเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาแบบครอบคลุม รวมไปถึงการเปลี่ยนอาหารที่รับประทาน การออกกำลังกาย และพฤติกรรมการใช้ชีวิต

ใครสามารถใช้ GLP-1 ได้บ้าง?

โดยทั่วไปยา GLP-1 จะถูกสั่งจ่ายให้กับผู้ที่มี:
● ดัชนีมวลการ (BMI) ≥30 กก./ม² หรืออยู่ในเกณฑ์โรคอ้วน
● ดัชนีมวลการ (BMI) ≥27 กก./ม² ร่วมกับการมีภาวะสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนัก อย่างเช่น โรคเบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง หรือภาวะไขมันในเลือดสูง

อย่างไรก็ตามบางประเทศมีเกณฑ์การพิจารณาและข้อกำหนดการสั่งจ่ายยา GLP-1 ที่เข้มงวดกว่าประเทศอื่น ๆ

การจำหน่ายและการเข้าถึงยา

การเข้าถึงยา GLP-1 และราคาของยานั้นแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ โดยทั่วไป ราคายาจะสูงที่สุดในสหรัฐอเมริกา ขณะที่ประเทศอื่น ๆ เช่น เยอรมัน ญี่ปุ่น แคนาดา และออสเตรเลีย จะมีราคายา GLP-1 ที่ถูกกว่า เนื่องจากมีการควบคุมกฎระเบียบด้านการกำหนดราคาอย่างเข้มงวดกว่า

ในบางประเทศสามารถรับยา GLP-1 ได้ถ้าหากมีใบสั่งจากแพทย์ที่ผ่านระบบสาธารณสุขที่ได้รับการรับรองจากภาครัฐ หรือผ่านโครงการประกันสุขภาพ

ทำไมยา GLP-1 จึงได้รับความนิยม?

ยา GLP-1 ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวเร็ว เนื่องจากช่วยให้น้ำหนักลดลงได้มากในระยะสั้นเมื่อเทียบกับยาลดน้ำหนักชนิดอื่นที่มีการพัฒนามาก่อนหน้านี้ เช่น Orlistat (ออกฤทธิ์โดยการลดการดูดซึมของไขมัน) หรือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างเดียว ยังไม่มียาตัวไหนที่สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงที่เห็นภาพชัดและทำให้น้ำหนักลดลงได้เร็วเท่า เมื่อเทียบกับยา GLP-1

ยา GLP-1 ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เนื่องจากมีผลช่วยให้น้ำหนักลดลงได้มากกว่าในระยะสั้นเมื่อเทียบกับยาลดน้ำหนักอีกชนิดที่มีการพัฒนามาก่อนหน้านี้ เช่น Orlistat (ออกฤทธิ์โดยการลดการดูดซึมของไขมัน) หรือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างเดียว ยังไม่มียาตัวไหนที่สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงที่เห็นภาพชัดและทำให้น้ำหนักลดลงได้เร็วเท่า เมื่อเทียบกับยา GLP-1

มีผู้ใหญ่ประมาณ 2.5 พันล้าน ทั่วโลกกำลังเผชิญกับภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้ความต้องการใช้ยาเหล่านี้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ความนิยมที่เพิ่มขึ้นในสังคมเกิดจากประสิทธิภาพของยาที่เห็นได้ชัด รวมไปถึงอิทธิพลจากการใช้งานของบุคคลที่มีชื่อเสียง การสนับสนุน และ สื่อต่าง ๆ ที่ถูกเผยแพร่ในสังคมออนไลน์ (3)

ในปี ค.ศ. 2024 จากการสำรวจติดตามทางด้านสุขภาพในสหัฐอเมริกา พบว่า 82% ของผู้ใหญ่ที่ได้ทำแบบสอบถามนั้นได้รับรู้เรื่องเกี่ยวกับยา GLP-1 มาก่อน (4)

ตลาดยา GLP-1 ในปี ค.ศ. 2024 มีมูลค่าทั่วโลกประมาณ 14 พันล้านดอลลาร์สหรัฐและคาดว่าจะเติบโตเพื่มขึ้นจนมีมูลค่าประมาณ 49 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี ค.ศ. 2030 (5)

ในปี ค.ศ. 2024 มีรายงานว่า 6% ของผู้ใหญ่ในสหัฐอเมริกาใช้ยา GLP-1 และยังมีรายงานว่าผู้ใหญ่ 12% ได้มีการใช้งานยาตัวนี้อย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต และยังมีอีก 22% ที่ได้รับยาตัวนี้หลังจากได้รับการวินิฉัยทางการแพทย์ว่ามีภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน (6) นอกจากนี้ในประเทศสหัฐอเมริกายังมีอัตตราการใช้งานที่เพิ่มขึ้นถึง 700% จากปี ค.ศ. 2019 ถึง ปี ค.ศ. 2023 (7)

แนนโน้มตลาดระดับภูมิภาค

ในปี ค.ศ. 2024 อเมริกาเหนือถือป็นภูมิภาคที่ครองส่วนแบ่งตลาดยา GLP-1 ที่สูงที่สุด โดยมีสัดส่วนประมาณ 70% ของตลาดโลก โดยเฉพาะยาที่ช่วยเรื่องการลดน้ำหนัก ใสขณะที่ประเทศฝั่งยุโรป มีสัดส่วนตลาดที่ต่ำกว่า แต่ก็ยังคงเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อย่างต่อเนื่องที่ประมาณ 12% ต่อปี สำหรับประเทศแถบเอเชียแปซิฟิก ถือเป็นภูมิภาคที่มีอัตราการเติบโตเร็วที่สุดในปัจจุบัน โดยมีประเทศจีนเป็นผู้นำตลาดและ อินเดียที่มีอัตราเพิ่มตามมา ประเทศอย่าง ลาตินอเมริกา ตะวันออกกลาง และแอฟริกา ถือเป็นประเทศที่มีอัตราของผู้ป่วยเป็นโรคอ้วนและเบากวานเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จึงถูกมองว่าเป็นประเทศที่สามารถทำการขยายตัวของตลาดยา GLP-1 ในอนาคต (8, 5)

ติดตามรายละเอียดส่วนที่ 2 ซึ่งจะกล่าวถึงผลของยา GLP-1 ต่อการลดน้ำหนัก การเพิ่มขึ้นกลับมาของน้ำหนักหลังการเลิกใช้ตัวยา ประโยชน์ต่อสุขภาพ รวมไปถึงผลกระทบที่มีต่อโภชนาการของการบริโภคยา

ทบทวนครั้งล่าสุด: กุมภาพันธ์ 2026

กำหนดทบทวนครั้งถัดไป: กุมภาพันธ์ 2029